Tóm tắt

Dutreuil De Rhins là nhà hàng hải học thực địa người Pháp. Năm 1876, ở vị trí thuyền trưởng chỉ huy một chiếc tàu Pháp ở Đông Dương, ông đã có nhiều trải nghiệm về thủy quân và hải thương Việt Nam qua nhiều cảng biển Đông Dương. Quan sát của ông được tích lũy trong hành trình đưa tàu biển từ cảng Sài Gòn tới Huế, theo hiệp ước Pháp - Việt năm 1874 với nội dung chính phủ Pháp tặng miễn phí cho Hoàng đế Đại Nam 05 tàu hơi nước. Góc nhìn của nhà thám hiểm hàng hải từ một quốc gia có nền hải quân lớn mạnh hàng đầu thế giới có nhiều khác biệt với quan điểm trong chính sử Việt Nam đương thời. Việc đối chiếu, phân tích những thông tin ấy trong du ký hàng hải của Dutreuil De Rhins, trong chính sử Việt Nam triều Nguyễn và trong những tài liệu lưu trữ về Đông Dương được thực hiện trong bài viết này. Từ góc nhìn của Dutreuil De Rhins, hẳn nhiên các yếu tố hàng hải của Việt Nam trong nhìn nhận của Dutreuil De Rhins được đặt trong bối cảnh khu vực và toàn cầu.